استاد  :  دکترابوالفضل بختیاری      دانشجو:  راضیه مرادی سعادتمند   کارشناسی ارشدمدیریت آموزشی دانشگاه آزاد قم

مقدمه:

مدرسه یکی از اساسی‌ترین نهادهای اجتماعی و وظیفه آن تربیت انسان‌هایی است که آینده جامعه را تعیین خواهند کرد. هر قدر برنامه‌های این نهاد اصولی و تابع مخاطبان باشد، بازده آن که همانا دانش‌آموزان هستند نیز پربارتر و شایسته‌تر خواهد بود.
پس باید با تکیه بر ابزارهای کارآمد و نیروهای مجرب و آگاه نسلی را تربیت کند که قدرت تطابق و سازگاری را برای زندگانی در سال‌های حضور در صحنه اجتماعی داشته باشند و این میسر نخواهد شد مگر با تدبیر و برنامه‌ریزی‌ اصولی .من در این متن به این می پردازم که محیط آموزشی یا همان مدرسه احتیاج به شرایطی دارد که هم کارکنان، هم معلمان وهم دانش آموزان درآن احساس آرامش کنند وکه این کار باعث پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می شود.

رفتار وروابط انسانی در محیط مدرسه  امری ضروری ولازم است .محیط های کاری به سرعت قابل توجهی در حال تغییر و تحول اند و به همین علت یک مدیر اثر بخش علاوه بر نظم و انضباط ، باید از مهارت بسیار زیادی در درک نیازهای اولیه افراد و رفتار آنها در محیط کار برخوردار باشد. جلب توجه و تعهد، پرورش استعدادها ، ایجاد انگیزه و اثربخشی افراد مستلزم برقراری ارتباط های باز و ایجاد اعتماد متقابل میان مدیران و کارکنان است.
با توجه به آن که مدرسه یک نهاد اجتماعی محسوب می‌شود و از ارزش‌های فرهنگی جامعه‌ای که در آن فعالیت می‌کنند، تاثیر می‌پذیرد، موضوع روابط انسانی مدیر مدرسه در قالب روابط اجتماعی و فرهنگی اهمیت بیشتری می‌یابد.
توجه به کارکنان، بزرگترین و مهم‌ترین پدیده‌ای است که در دهه اخیر، رشد فراوانی داشته است. این جنبش نیز مانند شماری دیگر از جنبش‌های کارآمد مدیریت، سودمندی و کاربرد زیادی دارد و در تمام کشورهای صنعتی و پیشرفته جهان، به آن به طور جدی توجه می‌شود و چنین رویکردی، مبانی و اصول کار با کارکنان را دچار تحولی شگرف ساخته است.
اندیشه‌های نو، دگرگونی‌های ریشه‌ای که در قلمرو مدیریت منابع انسانی پدید آورده، بی‌آنکه با مقاومتی روبه‌رو شود،‌به آرامی و آسانی پذیرفته شده و راه را برای بهره‌گیری بالاتر از توان تخصصی کارکنان هموار ساخته است. اگر مدیر آموزشگاه یا هر سازمانی، نتواند رابطه‌ای میان خود و طرف مقابل ایجاد کند، هیچ اطلاعاتی بدست نمی‌آورد. ارتباطات انسانی، کلید موفقیت یا بهتر بگوییم حلال بخش اعظمی از مشکلات روابط انسانی است

.روابط انسانی انقدر اهمیت داردکه بسیاری ازصاحبنظران علم مدیریت وسازمان، مدیریت را علم، هنر وفن برقراری ارتباط با دیگران وانجام کار توسط آنان می دانند.در برقراری روابط با سایر اعضای مدرسه و چه در برقراری روابط با اعضای اصلی مدرسه یعنی دانش آموزان و چه در انجام وظایف آموزشی، پرورشی و اداری می بایست به فرهنگ و ارزشهای معنوی و انسانی توجه کرده و بر آن اساس عمل نمود تا از این طریق زمینه های لازم برای درونی شدن ارزشها در دانش آموزان فراهم گردد.

بزرگترین وظیفه مدیریت آموزشی، تشخیص تفاوتها و احترام به آنها و زمینه‌سازی برای شکوفایی و رشد آنها است. رفتار و روابط انسانی در مدرسه همین تشخیص، احترام و زمینه‌سازیها است .یک مدیر آموزشی مسئول کسی است که از طریق معلمان و اولیاء و یا سایر کارکنان، به نحو مقتضی از مشکلات دانش‌آموزان آگاه شوند و چنانچه علائم و یا رفتارهای ناخواسته و یا نابهنجاری از دانش‌آموزی مشاهد کرد، پیش از هر اقدام و یا تصمیمی، نسبت به بررسی جوانب امر و دلایل احتمالی مشکل به بررسی و تجزیه و تحلیل بپردازد.

در روابط انسانی  و رعایت جوانب انسانی کار و بطور کلی ایجاد محیط آموزشی کاستی های زیادی وجود  دارد به عبارتی دیگر می توان گفت مدیران آموزشگاه ها غالباً  گرفتار مسائل جزئی اداری هستند و فرصت پرداخت به امر اصلی یعنی آموزش و پرورش و جوانب حساس و پیچیده آن را ندارند . از این رو سرمایه گذاری در راستای مساعد ساختن محیط تربیتی و ایجاد شرایطی که معلم را به کار خود دل گرم کند و طراحی و اجرای برنامه های مناسب جهت حل مشکلات مربوط به آنان امری اساسی است . به عقیده صاحب نظران مشکلات حاد معلمان در محیط کار اثر سوئی بر کیفیت آموزشی در مدارس کشور می گذارد زیرا حفط و نگهداری معلمان ، مستلزم ایجاد شرایط مطلوبی است  که به عمل کرد رضایت بخش معلمان منتهی می گردد . به هر حال ،مدیران از این مسئله غافل هستند که غالباً رفتار را افراد و گروهایی مورد ارز یابی قرار می دهند  و از جمله کسانی که مستقیما ً با مدیران سر و کار دارند معلمان هستند .

معلمان ، دانش اموزان و حتی اولیاء دانش آموزان در زندگی فردی و اجتماعی خویش  با مشکلاتی  روبرو می شوند که ممکن است تا حدودی زندگی شغلی و تحصیلی آنها را مختل نماید . گاهی اوقات با اندکی ملاحظه و توجه  می تواند مشکل  دانش آموز یا معلم را حل نمود . چه بسا مدیرانی که در این شرایط توقعات و خواسته ها ی بیشتری را مطرح می کنند و حتی فرد را به بی کفایتی و کوتاهی متهم  می کنند اینان به جای بررسی مشکل و و ارائه راه حل مناسب خود فرد را محکوم می نماید  و بر مشکلات او می افزاید . ذکر این نکته مهم و ضروری است که هدف روابط انسانی این که  ضمن ارضای نیاز ها ی اعضاء سازمان ، اهداف سازمان نیز تحقق یابد یعنی برای آن که  سازمانی در دستیابی به اهدافش موفق شود باید به کارکنانش کمک کند که به نیاز های خود دست یابند  . تحقیقات نشان می دهد که وجود روابط انسانی در سازمان امکان تحقق اهداف سازمان را تسهیل  می نماید .

● نکات مورد توجه در روابط انسانی‌


برای آنکه مدیر بتواند روابط موفقیت‌آمیزی با معلمان، دانش‌آموزان، والدین آنان و... برقرار کند و منظور خود را به آنان تفهیم سازد و منظور آنان را نیز درست بفهمد باید به نکات زیر توجه کند.‌
▪ بداند که می‌‌خواهد از طریق برقراری ارتباط به چه چیزی دست یابد و هدف از ارسال پیام چیست؟
▪ پیام را بدون پیچیدگی و ابهام و از طریق ارتباط وسیله ارتباطی مناسب ارسال دارد.

. نیازهای گیرندگان پیام را تشخیص دهد و توجه به حالات روحی و روانی و عاطفی آنان و بدست آوردن اطلاعات لازم و کافی درباره مخاطبان به ارسال پیام اقدام کند. این امر سبب می‌‌شود که مدیر قابلیت و میزان پذیرش پیام را بررسی کند.‌
▪ باگیرندگان صمیمی باشد و در آنان اعتماد و اطمینان ایجاد کند.‌
▪ به صحبتها خوب گوش بدهد و قابلیت پذیرش افراد را داشته باشد. زیرا بسیاری از مشکلات موجود در مدرسه با خوب گوش دادن به درددلهای کارکنان قابل حل است.‌
▪ سطح دانش، اطلاعات و معلومات مخاطبان خود را درنظر بگیرد.‌
▪ از جملات کوتاه و واژه‌های قابل فهم استفاده کند.‌
▪ در جریان صحبت کردن برنکات اصلی و کلیدی تاکید کند و از جزئیات کم اهمیت بپرهیزد.‌
▪ رمز موفقیت در مدیریت، موفق شدن در کار کردن با انسانهاست. رمز موفقیت در کار با انسانها نیز دوست داشتن آنهاست. مدیر باید نسبت به همکاران، دانش‌آموزان و... نوعی علاقه و خیرخواهی داشته باشد و آنها را از صمیم دل دوست بدارد. تا زمانی که کسی را به دلایلی دوست نداشته باشیم، نمی‌توانیم با او ارتباط برقرار کنیم.‌
▪ هر مدیر آموزشی باید به روحیه و حالات روانی دانش‌آموزان و معلمان خود توجه داشته باشد. چنانچه علائمی از بی‌اعتمادی، ترس، ناامیدی، تنفر و احساس نکردن نشاط در محیط آموزشی دیده شود، به معنی نبود بهداشت روانی و فقدان روابط انسانی است.

 نتیجه گیری :

برای رسیدن به سازگاری اجتماعی در خانه، اجتماع، مدرسه، برقراری روابط انسانی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است و این امر مستلزم رعایت اصول و نکات مهم در برقراری این ارتباط است.
با توجه به این که مدیر در مدرسه با معلمان، دانش آموزان و اولیاء کادر آموزشی و اداری ارتباط نزدیک دارد نقش اساسی و مهمی در برقراری روابط انسانی بین افراد دارد، بنابراین با شناسایی موانع و مشکلات موجود و رفع آن، محیطی امن و آرام ایجاد کرده و به اولویت ها و هدفهای مورد نظر برسد.

منابع:

_حیدرتورانی،محرم آقازاده(۱۳۹۰)،روابط انسانی در مدرسه، مجله رشدمدیریت مدرسه،دوره دهم،شماره ۱،برگرفته از:

 http//: www.Vista.ir/article

_علیرضا بنی اسد(۱۳۹۰)،مقالات آموزشی در مدرسه،روابط انسانی در مدرسه، برگرفته از:

.http//:www.alirezabaniasad.blogfa.com

_طاهره امانی(۱۳۹۴)،مدیریت آموزش ورفتار و روابط سازمانی، برگرفته از:

http//:www.amoozeshi33.mihanblog.om

_سید قربان حسینی(۱۳۹۱)،گرگان پویش،روابط انسانی در سازمانهای آموزشی، برگرفته از:

http//:www.gorganpooyesh.blogfa.com